Türkçe production reference
Elasticsearch Geliştirici El Kitabı
Elasticsearch mimarisi, sorgulama, .NET entegrasyonu ve production operasyonları.
REHBER HAKKINDA
Kapsam ve production odağı
KAPSAMNeyi çözüyor?Mapping ve analyzer tasarımından Query DSL, bulk indexing, shard stratejisi, .NET client, vector search, güvenlik, observability ve cluster lifecycle yönetimine kadar arama altyapısını ele alır.
OKUYUCUKimler için?Elasticsearch öğrenen backend geliştiricileri, arama ve analitik altyapısını production'a hazırlayan ekipler ile mapping, relevance, shard ve performans sorunları yaşayan projeler içindir.
PRODUCTIONTemel ilkelerMapping ve analyzer kararlarını veri yüklemeden test edin, shard sayısını veri ve sorgu profiliyle belirleyin, Bulk API kullanın ve cluster health, heap, disk watermark ile latency metriklerine alarm kurun.
TEMEL
TEMEL Seviye
TEMELElasticsearch Nedir?Elasticsearch, Apache Lucene üzerine inşa edilmiş, dağıtık bir arama ve analitik motorudur. Yapılandırılmış ve yapılandırılmamış verileri gerçek zamanlıya yakın hızlarda indeksler ve sorgulaTEMELTemel KavramlarElasticsearch'ün çekirdek terminolojisini anlamadan ileri konulara geçmek mümkün değildir.TEMELKurulum & İlk AdımlarElasticsearch 9.x varsayılan olarak güvenlik açık gelir (TLS + authentication). Development ortamı için en hızlı yol Docker Compose'dur.TEMELMapping & Veri TipleriMapping, bir index'teki dokümanların yapısını tanımlar — hangi field var, tipi ne, nasıl indexlenmeli. İlişkisel veritabanlarındaki schema tanımına benzer ama daha esnektir.TEMELCRUD & Bulk İşlemleriElasticsearch'te tek doküman işlemleri basittir ama production'da Bulk API kritik öneme sahiptir — binlerce dokümanı tek HTTP request'te indexleyebilirsiniz.
ORTA
ORTA Seviye
ORTAQuery DSLElasticsearch'ün sorgu dili JSON tabanlıdır. İki ana kategori vardır: Query context (relevance score hesaplar) ve Filter context (yes/no, cache'lenir, daha hızlı).ORTAAnalyzer & TokenizationAnalyzer, text field'ların nasıl indexleneceğini belirler. Üç aşamadan oluşur: Character Filter → Tokenizer → Token Filter.ORTAAggregationsAggregation'lar SQL'deki GROUP BY + aggregate fonksiyonlarının karşılığıdır. Üç ana tip: Bucket (gruplama), Metric (hesaplama), Pipeline (agg üzeri agg).ORTAIndex Lifecycle Management (ILM)ILM, index'lerin yaşam döngüsünü otomatik yönetir: Hot → Warm → Cold → Frozen → Delete. Özellikle log ve time-series verileri için kritiktir.ORTAES|QL (Elasticsearch Query Language)ES 9.x ile gelen yeni SQL-benzeri sorgu dili. Pipe ( | ) operatörüyle zincirleme işlemler yapar. Öğrenme eğrisi düşük, güçlü analitik yetenekler.ORTA.NET Entegrasyonu (Production Patterns)Production .NET uygulamalarında Elasticsearch client'ı doğru yapılandırmak, DI, resilience, ve error handling kritiktir.ORTATesting & CIElasticsearch entegrasyonlarının otomatik test edilmesi — Testcontainers ile integration test, analyzer doğrulama, mapping migration stratejisi.
İLERİ
İLERİ Seviye
İLERİShard StratejisiShard boyutu ve sayısı, cluster performansını doğrudan etkiler. Yanlış shard stratejisi en yaygın ES performans sorunlarından biridir.İLERİPerformans OptimizasyonuES performansı indexing throughput, search latency ve resource utilization üçgeninde dengelenir.İLERİCluster YönetimiProduction cluster'da node ekleme/çıkarma, rolling upgrade, ve cluster state yönetimi.İLERİVector Search & Semantic SearchES 9.x ile native vector search: dense_vector field, kNN/ANN, semantic_text field ve ELSER modeli ile hybrid search.İLERİGüvenlikES 9.x varsayılan olarak güvenlik aktif gelir. API key, role-based access, TLS, ve audit logging.İLERİCross-Cluster Search & ReplicationBirden fazla cluster arasında federated search ve async replication.
UZMAN
UZMAN Seviye
UZMANLogstash & Data PipelineLogstash, farklı kaynaklardan veri toplayıp dönüştüren ve Elasticsearch'e gönderen ETL aracıdır.UZMANKibana & ObservabilityKibana ES'in görselleştirme katmanıdır. Discover, Lens, Dashboard, Alerting ve Observability (APM, Logs, Metrics) sunar.UZMANProduction ChecklistProduction'a deploy etmeden önce kontrol edilmesi gereken kritik maddeler.UZMANMonitoring & AlertingProduction cluster'ın sağlığını izlemek ve sorunları proaktif tespit etmek.
EK